ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ (ΑΓΙΟΣ ΞΟΡΙΝΟΣ)
Στα βορειοανατολικά του χωριού, σε μια κατοικημένη στις μέρες μας περιοχή, είναι κτισμένο το παλιό εκκλησάκι του Αγίου Ξενοφώντος, καθώς και ένας μεγάλος, επιβλητικός ναός αφιερωμένος στον ίδιο άγιο. Το εκκλησάκι αποτελεί κτίσμα του 19ου αιώνα, ενώ ο μεγαλοπρεπής ναός, οικοδομήθηκε κατά την τελευταία δεκαετία.
Μια εντυπωσιακή, παλιά εικόνα του αγίου, φυλάσσεται στο νέο Ιερό Ναό Αγίου Ξενοφώντος. Σ’ αυτήν ο άγιος εικονίζεται με την οικογένειά του. Την εικόνα έφερε ο μακαριστός Χατζη-Δήμητρος από τη Βουκολίδα. Ψηλά στο κέντρο της εικόνας εικονίζεται ο Ιησούς Χριστός, ευλογών μέσα από άσπρα σύννεφα. Ανοικτό ειλητάριο, που ακουμπά στο σώμα του Θεανθρώπου και τα σύννεφα, φέρει την ακόλουθη επιγραφή:
ΔΕΥΤΕ ΠΑΝΤΕΣ ΟΙ ΚΟΠΙΩΝΤΕΣ ΚΕ ΠΕΦΟΡΤΙΣΜΕΝΟΙ ΤΑΙΣ ΑΜΑΡΤΙΑΙΣ ΚΑΓΩ ΑΝΑΠΑΥΣΩ ΥΜΑΣ. ΜΑΘΕΤΕ ΑΠ ΕΜΟΥ ΟΤΙ ΠΡΑΟΣ ΚΑΓΩ ΕΙΜΙ ΚΑΙ ΤΑΠΕΙΝΟΣ ΤΗ [ΚΑΡΔΙΑ]
Ο Άγιος Ξενοφών και η γυναίκα του Αγία Μαρία, φορούν μοναχικά ενδύματα, αφού και οι δυο τους, όπως και τα παιδιά τους Αρκάδιος και Ιωάννης, έζησαν τη γήινη ζωή τους ως μοναχοί. Ο Αρκάδιος στέκεται κοντά στον πατέρα του κρατώντας στο αριστερό του χέρι σταυρό, ενώ ο Ιωάννης στέκεται κοντά στη μητέρα του, κρατώντας στο δεξί του χέρι σταυρό. Ο Άγιος Ξενοφών και η γυναίκα του Αγία Μαρία, κρατούν στο αριστερό τους χέρι από ένα ειλητάριο. Εκείνο του αγίου φέρει την εξής επιγραφή:
ΑΔΕΛΦΟΙ ΔΟΞΑΣΑΤΕ ΔΗ ΤΟΝ ΘΕΟΝ
ΕΝ ΤΩ ΣΩΜΑΤΙ ΥΜΩΝ ΚΕ ΕΝ ΤΩ ΠΝΕΥΜΑΤΙ
Κι εκείνο της αγίας αναφέρει:
ΜΗ ΣΚΟΠΟΥΝΤΩΝ ΗΜΩΝ ΤΑ ΒΛΕΠΟΜΕΝΑ,
ΑΛΛΑ ΤΑ ΜΗ ΒΛΕΠΟΜΕΝΑ ΤΑ (ΔΕ) ΒΛΕΠΟΜΕΝΑ
ΠΡΟΣΚΑΙΡΑ ΤΑ ΔΕ ΜΗ ΒΛΕΠΟΜΕΝΑ ΑΙΩΝΙΑ
Όπως αναφέρεται στη διήγηση για την άφιξη της προαναφερθείσας εικόνας από τη Βουκολίδα,(η καταγραφή της διήγησης έγινε το 1966 και παρουσιάζεται πιο κάτω) αυτή αρχικά μεταφέρθηκε στο παλιό εκκλησάκι, που βρισκόταν στη θέση του σημερινού, ενώ στις μέρες μας φυλάσσεται στο νεόκτιστο ναό του Αγίου Ξορινού. Έτσι γίνεται φανερό, πως στο μέρος υπήρχε εκκλησάκι, πριν από τη μεταφορά του εικονίσματος της Βουκολίδας, το οποίο όμως δεν είναι γνωστό σε ποιο άγιο πρόσωπο ήταν αφιερωμένο. Το σωζόμενο παλιό εκκλησάκι του Αγίου Ξενοφώντος, πρέπει να αποτελεί κτίσμα των τελευταίων δεκαετιών του 19ου αιώνα.
Είναι μονόκλιτο, μήκους γύρω στα δέκα μέτρα και πλάτους κοντά στα πέντε, πετρόκτιστο, με αμφικλινή κεραμιδένια στέγη. Εχει τρεις εισόδους, βόρεια, νότια και δυτικά, καθώς και ισάριθμα παράθυρα, δυο στα νότια κι ένα στα βόρεια. Στις μέρες μας (Οκτώβρης 2007) το ξωκλήσι ανακαινίζεται, με έξοδα που καταβάλλονται από την Εκκλησιαστική Επιτροπή της κοινότητας και ευσεβείς πιστούς. Όπως πληροφορούμαστε από χειρόγραφες σημειώσεις, τις οποίες φυλάσσει ο Εκκλησιαστικός Επίτροπος κ. Σταύρος Χαϊλής, το εικονοστάσι του ναού ήταν κατασκευασμένο από πέτρα. Αυτό μέχρι το έτος 1973, οπότε αντικαταστάθηκε από νεότερο ξύλινο.
Μέσα στο Άγιο Βήμα φαίνεται η μονοκίονη βάση της Αγίας Τράπεζας, η οποία έχει παράξενο σχήμα. Η βάση είναι καμωμένη από ασβεστόλιθο. Το σχήμα της πρόσοψης της είναι ημικυκλικό,ενώ της πίσω όψης είναι τετραγωνικό. Στη νοτιοανατολική πλευρά του Αγίου Βήματος υπάρχει είσοδος και στην ανατολική, μικρό παράθυρο.
Πρέπει να σημειωθεί πως, μέχρι το 1967, οι προσκυνητές μετέβαιναν στο ναό του Αγίου Ξορινού από ένα στενό μονοπάτι. Το μονοπάτι μετατράπηκε σε κανονικό δρόμο ύστερα από διαβήματα και προσπάθειες της δραστήριας Εκκλησιαστικής Επιτροπής της κοινότητας Μαζωτού. Αργότερα ο δρόμος ασφαλτοστρώθηκε, ενώ παράλληλα έγιναν ενέργειες, ώστε να μεταφερθεί στο ναό ηλεκτρικό ρεύμα. Με την πραγματική αγάπη των κατοίκων προς τον Άγιο Ξορινό, τη συνεχή φροντίδα και τις εισφορές τους για καλυτεύρεση των συνθηκών μέσα και γύρω από το ξωκλήσι, η προσέλευση των χριστιανών πιστών, χρόνο με το χρόνο αυξανόταν, γεγονός που συνέβαλε σημαντικά, ώστε η κοινότητα Μαζωτού να γίνει γνωστή παγκύπρια και να την επισκέπτονται άνθρωποι απ’όλα τα μέρη του νησιού, ιδιαίτερα τις μέρες που γιορτάζει πανηγυρικά ο Άγιος Ξορινός. Κατά τη δεκαετία του 1980, έφθασαν από τη Μονή Αγίου Σάββα στα Ιεροσόλυμα ιερά οστά του Αγίου Ξενοφώντος, τα οποία παρέμειναν στο ναό.
Νοτιότερα του ξωκλησιού, οικοδομήθηκε τα τελευταία χρόνια ένας πολύ μεγάλος, τρίκλιτος ναός, αφιερωμένος επίσης στο θαυματουργό Άγιο Ξενοφώντα. Είναι βυζαντινού ρυθμού, με τρούλο κεραμιδοσκέπαστο και εντυπωσιάζει με την αρχοντιά και τη μεγαλοπρέπειά του. Ιδιαίτερη εντύπωση στον επισκέπτη προκαλεί το μεγάλο σε μήκος και ύψος εικονοστάσι του ναού, ένα ωραιότατο δείγμα λεπτουργικής τέχνης. Κοσμείται με δεκαέξι μεγάλες προσκυνηματικές εικόνες, ενώ πάνω από την «Άμπελο» υπάρχουν δύο σειρές από τριανταέξι, μικρά εικονίσματα.
Άξια αναφοράς είναι η μεγάλη εμποροπανήγυρη, που γίνεται κατά τις μέρες της εορτής του Αγίου στους χώρους γύρω από τους δυο ναούς. Χιλιάδες προσκυνητές καταφθάνουν από διάφορα μέρη της Κύπρου, για να προσκυνήσουν το εικόνισμα του αγίου, να κάνουν «Παράκληση» ή « τη γιορτή του Αγίου». Δεκάδες μικρέμποροι γνωστοί σαν «παναϋρκώτες», στήνουν τις πρόχειρες καλύβες τους σε περίοπτους χώρους πουλώντας τις πραμάτειες τους.
Το ιστορικό σύνδεσης του Μαζωτού με τον Άγιο Ξορινό: Ο Άγιος Ξενοφών είναι ευρύτερα γνωστός στον Ορθόδοξο λαό της Κύπρου, ως Αη- Ξορινός. Το επώνυμο δόθηκε στον Άγιο, γιατί έχει αποδειχθεί πως με τα θαύματά του ξορίζει τα κακά και τις αρρώστιες, όταν οι πιστοί επικαλεστούν με ταπείνωση το άγιο όνομά του ή καταφύγουν στη Χάρη του και με θέρμη ψυχής προσευχηθούν και προσκυνήσουν το άγιο εικόνισμά του. Ο τρόπος με τον οποίο ο Μαζωτός συνδέθηκε με τον Άγιο Ξενοφώντα, αναφέρεται σε κείμενο, μέσα στο βιβλίο «Ἀκολουθία τοῦ ὁσίου πατρός ἡμῶν Ξενοφῶντος καί τῆς συνοδείας αὐτοῦ, ὧν ἡ μνήμη τῆ κστ΄ Ἰανουαρίου», το οποίο αποτελεί έκδοση του παρεκκλησιού Αγίου Ξενοφώντος Μαζωτού. Πιο κάτω παρατίθεται το κείμενο:
«Ήταν μια νύκτα του καλοκαιριού, στα μέσα του περασμένου αιώνα, που του φανερώθηκε ο άγιος Ξενοφών και του είπε:
– Ξύπνα να πάεις να με φέρεις στο Μαζωτό και το χωριό θα δει μεγάλο καλό από μένα.
Το πρωί ο Χατζη-Δήμητρος δανείστηκε το μουλάρι του γείτονα του και ξεκίνησε να πάει στη Βουκολίδα που ήξερε πως ήταν η εικόνα. Έκαμε μια ολόκληρη βδομάδα, μα έμελλε να στραφεί άπρακτος, γιατί ο παπάς του χωριού, από τον οποίο ζήτησε την εικόνα, αρνήθηκε πως είχε τέτοιο Άγιο στο εκκλησάκι. Τον επόμενο χρόνο πάλι του φανερώθηκε ο Άγιος και του ζήτησε να τον φέρει στο Μαζωτό. Δανείστηκε ξανά το ίδιο ζώο, για να κάμει το θέλημα του Αγίου. Καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού, που κράτησε αυτή τη φορά ελάχιστες ώρες, κυριαρχούσαν στη ψυχή τέτοια συναισθήματα δέους, βαθιάς πίστεως και εκστάσεως ώστε έφθασε στο σπίτι του παπά σαν υπνωτισμένος. Ξαναζήτησε την εικόνα, μα πάλι ο παπάς του αρνήθηκε. Ο Χατζη-Δήμητρος όμως ήταν αποφασισμένος να εκτελέσει οπωσδήποτε αυτή τη φορά το θέλημα του Αγίου Ξενοφώντος και επέμενε να πάνε στην εκκλησία να τη βρουν.
– Πάμε, του είπε, κι είναι στη δεξιά πλευρά των εικόνων, δίπλα στο προσκυνητάρι.
Ο παπάς τότε, στην προσπάθεια του να κρατήσει τον Άγιο στην εκκλησία του, παράγγειλε να σηκώσουν την εικόνα από τη θέση της και να την κρύψουν κάτω από το χώμα, στην αυλή της εκκλησίας. Όταν εκτελέστηκε η οδηγία του παπά, εκείνος, οι επίτροποι και αρκετοί συγχωριανοί του συνόδευσαν τον Χατζη-Δήμητρο στην εκκλησία, για να δει με τα μάτια του πως δεν ήταν η εικόνα εκεί που τους ανέφερε. Όταν όμως έφθασαν στην αυλή της εκκλησίας, ο Άγιος Ξενοφών έδειξε το θαύμα του κι όλοι οι παρευρεθέντες έμειναν έκπληκτοι μπρος στο θέαμα που αντίκρυσαν. Στο κέντρο της αυλής άναψε μια μεγάλη φλόγα φωτιάς κι όλα γύρω πήραν μια μυστηριώδη όψη. Ο Χατζη-Δήμητρος σαν σε έκσταση πήγε, σήκωσε το χώμα και μέσα σε καθαρό σεντόνι, που δεν έπαθε τίποτα από τη φωτιά, βρέθηκε η εικόνα που ζητούσε. Μετά από αυτό, κανείς δεν τόλμησε να σταθεί εμπόδιο στον ευσεβή απεσταλμένο του Αγίου κι έτσι ο Χατζη-Δήμητρος πήρε την εικόνα και την έφερε στο Μαζωτό σε μια νύκτα μόνο. Το μουλάρι, που τον έφερε καβάλα, μόλις έφθασαν στην αυλή καταϊδρωμένο και κουρασμένο έγειρε και ψόφησε.
Όλο το χωριό μαζεύτηκε στο σπίτι του Χατζη-Δήμητρου και αφού σχημάτισαν θριαμβευτική πομπή, ψάλλοντες και δοξολογούντες το Θεό, μετέφεραν την εικόνα στο παλιό εκκλησάκι που βρισκόταν στη θέση του σημερινού και έκαμαν λειτουργία. Από την άλλη μέρα άρχισαν τα θαύματα του Αγίου.
Θαύματα του Αγίου Ξορινού
(Όπως καταγράφηκαν από το συνταξιούχο ιερέα Μαζωτού, Πατέρα Θεόδουλο).
Αναρίθμητα είναι τα θαύματα που έχουν ακουστεί και αποδίδονται στον Άγιο Ξενοφών. Στην παρούσα μελέτη παρουσιάζονται μόνο μερικά.
Εξορία των αλλοθρήσκων από το Μαζωτό
Οι κάτοικοι του Μαζωτού πιστεύουν πως με την άφιξη του εικονίσματος του Αγίου Ξορινού, ο Άγιος ξόρισε όλους τους αλλόθρησκους από το χωριό. Τέτοιο θανατικό τους πλάκωσε που δεν πρόφταιναν να θάβουν τους νεκρούς τους. Σε ελάχιστο χρόνο όλοι οι εναπομείναντες εγκατέλειψαν το χωριό και από τότε ο πληθυσμός παραμένει καθαρά ελληνικός.
Η θεραπεία του Κυριάκου Γεωργίου από την Αραδίππου, μετά το σοβαρό τραυματισμό του σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα.
Ο Κυριάκος Γεωργίου από την Αραδίππου μας διηγήθηκε ότι την 18η Ιουνίου 1969 κτύπησε με το αυτοκίνητό του κοντά στο χωριό Κόσιη. Όταν τον πήγαν στο νοσοκομείο της Λάρνακας, όλοι οι γιατροί είπαν ότι είναι πολύ σοβαρά τραυματισμένος και μόνο ο Θεός ξέρει αν θα ζήσει. Επί δεκαπέντε μέρες ο Κυριάκος δεν επικοινωνούσε με το περιβάλλον. Σε αυτό το διάστημα οι δικοί του έτυχε να συναντήσουν εκεί στο νοσοκομείο τη Θεοφανού Αντώνη Μίλλα από το Μαζωτό. Η Θεοφανού είπε στη μητέρα του Κυριάκου που έκλαιγε:
– Τάξε τον στον Άγιο Ξενοφώντα και θα γίνει καλά.
Αμέσως η μητέρα του είπε:
– Να γίνει ο γιος μου καλά και να του κάνω κερί του βάρους του και να το πάρω στην εκκλησία.
Και πράγματι ο Άγιος Ξενοφών έδειξε το θαύμα του. Ο Κυριάκος αμέσως άρχισε να μιλά και να ζητά νερό. Οι γιατροί, αφού συνήλθε, του έκαναν εγχείρηση και έγινε καλά. Η μητέρα του δεν ξέχασε το τάμα της. Έφερε το κερί που έταξε και έκανε ευχαριστήρια παράκληση στον Άγιο που έσωσε το παιδί της.
Η θεραπεία της Νάσως Γ. Χαϊλή
Ο κ. Σταύρος Χαїλή από το Μαζωτό μας διηγήθηκε το εξής θαύμα: Η νύφη του, Νάσω Γ. Χαїλή από το Μαζωτό, αρρώστησε βαριά και τη μετέφεραν στο νοσοκομείο Λάρνακας σχεδόν μισοπεθαμένη. Οι γιατροί είπαν ότι δεν υπήρχε καμιά ελπίδα, διότι η καρδιά της ήταν σε πολύ κρίσιμη κατάσταση. Ο κ. Σταύρος, όταν το άκουσε, πήγε στο ξωκλήσι του Αγίου Ξενοφώντος, γονάτισε, προσευχήθηκε και παρακάλεσε τον Άγιο να θεραπεύσει τη νύφη του. Και πράγματι την ίδια ώρα η Νάσω ξαναβρήκε τις αισθήσεις της και μίλησε στους συγγενείς της. Η υπεύθυνη γιατρός δήλωσε σχετικά: «Πρόκειται για σπάνια περίπτωση. Το γεγονός ότι επανηύρε τις αισθήσεις της είναι αποτέλεσμα θαύματος, καθ’ότι είχε διαπιστωθεί ο θάνατός της.
Το θαύμα δημοσιεύτηκε σε κυπριακές εφημερίδες στις 4.2.1976.
Η θεραπεία της κορούλας του Γεωργίου και της Δέσποινας Αρέστη
Η Δέσποινα Αρέστη ανέφερε το ακόλουθο θαύμα που έγινε στο κοριτσάκι της με την παρέμβαση του Αγίου Ξορινού. Το κοριτσάκι του Γεώργιου και της Δέσποινας, ηλικίας δυο χρονών, είχε πρόβλημα με τα αυτιά του τόσο σοβαρό, που έτρεχε πύο, αίμα και κακοσμία για πολλούς μήνες. Οι γονείς πήραν το κοριτσάκι σε πολλούς γιατρούς, αλλά δεν είδε καμιά θεραπεία.
Μια νύκτα που το μωρό δεν κοιμόταν και έκλαιγε συνεχώς από τους πόνους, η μητέρα του, στην απελπισία της, το έταξε στον Άγιο Ξορινό και είπε: «Άγιε μου Εξορινέ, παρακαλώ σε ξόριστο (εξόρισε) το κακόν από την κορούν μου και θα φέρω στη χάρη σου μιαν κέρινη κεφαλή». Αμέσως το κοριτσάκι ησύχασε από τους πόνους και κοιμήθηκε. Ξημέρωνε Κυριακή, 1η Φεβρουαρίου του 1953. Η κυρία Δέσποινα είπε στη μεγάλη της κόρη, Αλεξάνδρα:
– Να πιάσεις το μωρό μας, να το πάρεις στον Άγιο Ξορινό να προσκυνήσει και να του βάλεις λάδι από την καντήλα του Αγίου, διότι τον παρακάλεσα ψες τη νύχτα και είμαι σίγουρη πώς θα το γιατρέψει.
Η Αλεξάνδρα πράγματι πήρε το κοριτσάκι στο παρεκκλήσι του Αγίου στο Μαζωτό. Προσκύνησαν τη θαυματουργή εικόνα του Αγίου και «της συνοδείας αυτού» και της έβαλε λάδι στ’ αυτιά από την καντήλα. Ενώ ήταν έτοιμες να φύγουν, μια ανθρώπινη μορφή, σαν σκιά, βγήκε από το ιερό, πήγε κοντά τους και ενώ η Αλεξάνδρα κρατούσε το μωρό, η μορφή κτύπησε ελαφρώς στα αυτιά της μικρής και της είπε:
– Μη μαραζώνεις και θα γίνεις καλά αυτή τη στιγμή.
Και πράγματι, το κορίτσι από εκείνη την ώρα έγινε εντελώς καλά.
Το θαύμα κυκλοφόρησε σε ποίημα του λαϊκού ποιητή, Παρασκευά Λ. Ζαχαρούλλα από την Αραδίππου. Ο τίτλος της ποιητικής φυλλάδας του Παρασκευά Λ. Ζαχαρούλλα, έχει ως εξής: «Το αξιοπρόσεκτον και συγκινητικόν θαύμα του αγίου Ξορινού, όπου εθεράπευσεν μίαν κορούν δύο χρόνων που ετρέχαν από τα αυτιά της επί έξι μήνες πύον και αίμα, Σταυρούλα Γεωργίου που το χωρίον Μαζωτόν (διαμέρισμα επαρχίας Λάρνακος)».